Özmal mı Sözleşmeli Araç mı? K Belgesinde Kural

K türü yetki belgesinde yalnızca özmal taşıt kullanılır. Sözleşmeli araç bu belgeye eklenmez. Filosunu başkasının aracıyla büyütmeyi planlayan bir K belgesi sahibi için cevap bu kadar nettir ve anlaşma yapılmadan önce bilinmesi gerekir.

Bu yazı iki taşıt tipinin farkını, K belgesindeki kuralı, leasing aracın hangi tarafa düştüğünü ve taşeronla çalışmanın maliyet yüzünü anlatıyor. Araç ekleme sürecinin kendisi için K belgesine araç ekleme yazısına bakın.

Özmal ve sözleşmeli taşıt nedir?

Ayrım mülkiyete dayanır, aracın yaşına ya da niteliğine değil. Ruhsat belge sahibinin üzerindeyse özmal, değilse sözleşmelidir.

Neden K belgesinde sözleşmeli araç yok?

K türü belge, yurt içi eşya taşımacılığı için düzenlenir ve taşımayı üstlenen ile aracı işleten aynı tüzel kişi olur. Sözleşmeli taşıt kullanımına izin veren belge türleri vardır — ama K bunlardan biri değildir.

Hangi belge türünün ne oranda sözleşmeli taşıt kullanabildiği belgeye göre değişir ve bu yazıda oran verilmiyor: konuya bakılan kaynaklar birbirinden farklı oranlar söylüyor. Oran sizin için belirleyiciyse Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın güncel yönetmeliğinden ya da bağlı olduğunuz odadan doğrulayın; bu, işlem yapılmadan önce teyit edilecek türden bir bilgidir.

Leasingle alınan araç hangi tarafta?

Finansal kiralamayla edinilen taşıt sözleşmeli ticari taşıt sayılır — ruhsat henüz kiralayan şirketin üzerindedir. Kiralama sözleşmesi bittiğinde aracın yetki belgesi sahibi adına kayıt ve tescil edilmesi gerekir; tescil tamamlandığında araç özmal hâline gelir.

Pratik sonucu şu: leasingdeki araç, sözleşme bitip tescil yapılana kadar K belgesine eklenemez. Bunu filo planında hesaba katmayan firma, aracı teslim aldığı hâlde onunla iş yapamadığı bir dönemle karşılaşır.

Taşeronla çalışmak: belge tarafı ve maliyet tarafı

Araç eklenemiyorsa taşeron nasıl çalışıyor? Çünkü taşeronla çalışmak aracı kendi belgenize eklemek değildir. İşi siz alırsınız, taşımayı kendi yetki belgesi olan başka bir firma yapar. Sizin tarafınızda bu bir araç değil, satın alınan bir hizmettir.

Bu ayrım maliyet hesabını da değiştirir:

Karar aslında tek soruya iner: o aracı doldurabiliyor musunuz? Özmal araç yüksek marj üretir ama boş kaldığı gün de maliyet üretmeye devam eder. Taşeron marjı düşürür, karşılığında riski değişkene çevirir.

Bu eşiği duyguyla değil rakamla bulmak gerekir. Aracın aylık sabit gideri ile taşeron birim fiyatı karşılaştırıldığında, aracın kaç seferden sonra kendini karşıladığı çıkar — araç başı kârlılık ve nakliye maliyeti hesaplama yazıları bu hesabı kuruyor.

Bildirim tarafı unutulmasın

Taşeron araçla yapılan taşımada bildirim yükümlülüğü ortadan kalkmaz. Taşımayı kendi yetki belgeniz altında üstlendiyseniz sefer kaydını ve U-ETDS bildirimini siz yaparsınız; aracın plakasının size ait olmaması bunu değiştirmez.

Filo taşeronla büyüdükçe bu yük de büyür: kendi aracınız için bir kez kurduğunuz akış, her taşeron seferinde yeniden kurulmak zorunda kalır. Sefer kaydına bağlı bildirim bu tekrarı ortadan kaldırır.

K belgesine sözleşmeli araç eklenir mi?

Eklenmez. K türü yetki belgesinde yalnızca özmal taşıt kullanılır; ruhsatı başkasının üzerinde olan araç bu belgeye kaydedilemez. Sözleşmeli taşıt kullanımına izin veren başka belge türleri vardır ama K bunlardan biri değildir.

Özmal taşıt ne demek?

Ruhsatı yetki belgesi sahibinin üzerinde olan taşıttır. Ayrım mülkiyete dayanır; aracın yaşı, markası ya da niteliği belirleyici değildir. Ruhsat belge sahibinin adına değilse araç sözleşmeli sayılır.

Leasingle alınan araç özmal mı sayılır?

Hayır, finansal kiralamayla edinilen taşıt sözleşmeli ticari taşıt sayılır çünkü ruhsat henüz kiralayan şirketin üzerindedir. Kiralama sözleşmesi bittiğinde aracın belge sahibi adına kayıt ve tescil edilmesi gerekir; tescilden sonra araç özmal hâline gelir ve K belgesine eklenebilir.

Taşeron araçla çalışmak K belgesine aykırı mı?

Aykırı değildir, çünkü taşeronla çalışmak aracı kendi belgenize eklemek anlamına gelmez. İşi siz alırsınız, taşımayı kendi yetki belgesi olan başka bir firma yapar; sizin tarafınızda bu satın alınan bir hizmettir. Aracın belgenize kaydı söz konusu olmadığı için özmal kuralı burada devreye girmez.

Özmal araç mı taşeron mu daha kârlı?

Doluluk oranına bağlıdır. Özmal araç yüksek marj üretir ama iş olmadığı günlerde de amortisman ve sabit giderler işlemeye devam eder. Taşeron marjı düşürür, karşılığında maliyetin tamamını değişkene çevirir; iş yoksa maliyet de oluşmaz. Eşiği bulmak için aracın aylık sabit gideri ile taşeron birim fiyatının karşılaştırılması gerekir.